รณรงค์ Respect ก่อนสาด สงกรานต์ไม่คุกคามทางเพศ

กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล กองบัญชาการตำรวจนครบาล ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดกิจกรรม “Respect ก่อนสาด" สงกรานต์ปลอดภัย ไม่คุกคามทางเพศ เพื่อสื่อสารสาระสำคัญของประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 30) ว่าด้วยการคุกคามทางเพศที่เพิ่งปรับปรุงล่าสุด รวมถึงพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2569 ที่โรงแรมแมนดาริน สามย่าน กรุงเทพฯ

นายวิเชษฐ์ พิชัยรัตน์ กรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ และกรรมการบริหารแผนคณะที่ 1 เปิดเผยว่า จากข้อมูลของมูลนิธิหญิงชายก้าวไกลที่รวบรวมข่าวความรุนแรงในครอบครัว ปี 2568 พบว่ามีข่าวรวม 1,529 ข่าว เพิ่มขึ้นจากปี 2566 ประมาณ 40% โดยมีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นปัจจัยกระตุ้น 448 ข่าว (29.3%) และยาเสพติด 412 ข่าว (26.9%) ขณะที่ปัญหาการคุกคามทางเพศยังเชื่อมโยงกับปัจจัยเหล่านี้ รวมถึงโครงสร้างความคิดแบบชายเป็นใหญ่และมุมมองเชิงอำนาจในสังคม

ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ซึ่งเป็นประเพณีที่งดงาม กลับพบว่ามีบางกลุ่มฉวยโอกาสก่อเหตุคุกคามทางเพศ โดยมักมีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นตัวกระตุ้น และมีความเข้าใจผิดว่าเป็นเรื่อง “ปกติ” ที่ใครก็ทำได้ ซึ่งไม่เป็นความจริง ภายใต้กฎหมายใหม่ ทั้งประมวลกฎหมายอาญาฉบับที่ 30 และ พ.ร.บ. ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ 2) ได้เพิ่มความชัดเจนของนิยามและบทลงโทษที่เข้มข้นมากขึ้น จึงจำเป็นต้องเร่งสื่อสารให้ประชาชน นักท่องเที่ยว และผู้ประกอบการรับรู้ เพื่อป้องกันการกระทำผิดและลดผลกระทบทางสังคม

นางสาวอังคณา อินทสา ผู้อำนวยการมูลนิธิหญิงชายก้าวไกล กล่าวว่า จากการเก็บข้อมูลข่าวความรุนแรงทางเพศในช่วงปี 2567–2568 จำนวน 400 ข่าว พบว่าการข่มขืนและพยายามข่มขืนมีสัดส่วนสูงสุด 52.3% รองลงมาคือการกระทำอนาจาร 20.3% การคุกคามทางเพศ 8.5% และกรณีพรากผู้เยาว์ 11.8% ที่น่ากังวลคือ ผู้กระทำส่วนใหญ่เป็นคนในครอบครัว โดยมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นจาก 32.7% ในปี 2567 เป็น 42.7% ในปี 2568 ขณะที่กลุ่มผู้ถูกกระทำมากที่สุดคือเด็กอายุ 11–15 ปี ซึ่งเพิ่มขึ้นจาก 33.1% เป็น 56.1% และมีผู้เสียหายอายุน้อยที่สุดเพียง 1 ปี 9 เดือน ปัจจัยกระตุ้นสำคัญยังคงเป็นยาเสพติด (21.7%) และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (16.6%)

สำหรับช่วงสงกรานต์ปี 2568 มูลนิธิฯ ได้สำรวจความคิดเห็นจากกลุ่มตัวอย่าง 2,552 คน พบว่าประชาชนจำนวนมากเคยเผชิญพฤติกรรมคุกคามทางเพศ เช่น การถูกประแป้งบริเวณใบหน้าและร่างกาย (51.5%) การถูกแซวหรือจ้องมองจนรู้สึกอึดอัด (34.5%) การถูกลวนลาม (29.8%) รวมถึงการถูกรบกวนจากผู้ที่มีอาการมึนเมา (51.3%) นอกจากนี้ยังพบปัญหาอุบัติเหตุจากเมาแล้วขับ (32.4%) และความขัดแย้งในครอบครัว (22.3%)

มูลนิธิหญิงชายก้าวไกลจึงเสนอแนวทางสำคัญในช่วงเทศกาลสงกรานต์ ได้แก่ การบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดโดยเจ้าหน้าที่ตำรวจและฝ่ายปกครอง โดยเฉพาะการห้ามจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ให้ผู้มีอายุต่ำกว่า 20 ปี ห้ามขายให้ผู้ที่มีอาการมึนเมา ห้ามเร่ขาย ห้ามส่งเสริมการขาย และจำกัดเวลาการจำหน่ายให้เป็นไปตามกฎหมาย ควบคู่กับการประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนรับรู้สิทธิและแนวทางปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุ สนับสนุนการจัดกิจกรรมสงกรานต์สร้างสรรค์ที่ปลอดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงการไม่เพิกเฉยต่อเหตุการณ์คุกคาม และร่วมกันแทรกแซงเมื่อพบเห็นพฤติกรรมไม่เหมาะสม ตลอดจนปลูกฝังทัศนคติเรื่องการเคารพเนื้อตัวร่างกายของผู้อื่นในครอบครัวและสถานศึกษา

ด้านนางสาวกรรณนิกา เจริญลักษณ์ ผู้อำนวยการกองส่งเสริมความเสมอภาคระหว่างเพศ กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กล่าวว่า แม้ประเทศไทยให้ความสำคัญกับความเสมอภาคและการคุ้มครองสิทธิจากความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศมาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังมีความท้าทายในการเปลี่ยนแปลงทัศนคติของสังคม โดยเฉพาะแนวคิดชายเป็นใหญ่ ซึ่งสะท้อนชัดในช่วงเทศกาลสงกรานต์ที่ปัญหาเพิ่มสูงขึ้น การรณรงค์ “Respect ก่อนสาด” จึงเป็นความร่วมมือสำคัญในการสร้างความตระหนัก ปรับเปลี่ยนเจตคติ และย้ำว่าการคุกคามทางเพศเป็นความผิดตามกฎหมาย เพื่อให้ทุกคนสามารถร่วมเทศกาลได้อย่างปลอดภัย

ครูต้องตา จำเริญใจ ครูชำนาญการและอินฟลูเอนเซอร์ สะท้อนประสบการณ์ตรงว่า เคยถูกลวนลามระหว่างเล่นน้ำสงกรานต์ ซึ่งทำให้ความสนุกลดลง และเชื่อว่ายังมีอีกหลายคนที่เผชิญเหตุการณ์ลักษณะเดียวกัน ปัญหานี้ไม่เพียงทำลายบรรยากาศของเทศกาล แต่ยังบั่นทอนคุณค่าของประเพณีไทย บางคนยังมีทัศนคติที่อันตราย มองว่าสงกรานต์เป็นโอกาสในการแตะต้องร่างกายผู้อื่น หรืออ้างการแต่งกายของผู้เสียหายเป็นเหตุผลในการคุกคาม ซึ่งไม่อาจยอมรับได้

สงกรานต์ปีนี้จึงไม่ใช่เพียงเทศกาลแห่งความสนุก แต่เป็นช่วงเวลาสำคัญในการย้ำเตือนว่า “การเคารพสิทธิในเนื้อตัวร่างกายของผู้อื่น” คือหัวใจของสังคมที่ปลอดภัย การบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง ควบคู่กับการลดปัจจัยเสี่ยงอย่างเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการร่วมกันสร้างวัฒนธรรมการเคารพซึ่งกันและกัน จะช่วยให้สงกรานต์กลับมาเป็นพื้นที่ของความสุขที่แท้จริงของทุกคน

#respectก่อนสาด #สงกรานต์ปลอดภัยไม่คุกคามทางเพศ