กฎหมายคุกคามทางเพศ ขีดเส้นให้ชัดขึ้น และทำให้สังคมเข้าใจว่า การคุกคามทางเพศไม่ใช่เรื่องปกติที่ทำได้
กฎหมายคุกคามทางเพศ ขีดเส้นให้ชัดขึ้น และทำให้สังคมเข้าใจว่า การคุกคามทางเพศไม่ใช่เรื่องปกติที่ทำได้
“จริง ๆ กฎหมายอาญาเรื่องการคุกคามทางเพศมีอยู่แล้วนะคะ แต่กฎหมายที่เพิ่มเติมเข้ามา มันช่วยทำให้ พฤติกรรมที่เข้าข่ายการคุกคามทางเพศชัดขึ้น และมีบทลงโทษที่ชัดเจนขึ้นด้วย”
คุณอังคณา อินทสา ผู้อำนวยการมูลนิธิหญิงชายก้าวไกล อธิบายให้เห็นภาพว่า การเปลี่ยนแปลงสำคัญของกฎหมายคือการทำให้สังคมเข้าใจตรงกันว่าอะไรคือการคุกคามทางเพศ และสิ่งเหล่านี้ “ไม่ใช่เรื่องเล็กหรือเรื่องปกติ”
การคุกคามทางเพศ ไม่ได้มีแค่การสัมผัสร่างกาย
“หลายคนอาจจะเคยคิดว่าแค่แซวเล่น ๆ หรือมองเฉย ๆ มันไม่น่าจะเป็นอะไร แต่จริง ๆ แล้ว ถ้ามันทำให้คนที่ถูกกระทำรู้สึกอึดอัด ไม่ปลอดภัย หรือไม่สบายใจ นั่นคือการคุกคามแล้วค่ะ”
กฎหมายใหม่พยายามขยายความให้เห็นว่า การคุกคามทางเพศเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ เช่น
- การใช้คำพูดแซว วิจารณ์รูปร่างหน้าตา
- การจ้องมองในลักษณะคุกคาม หรือผิวปาก
- การแสดงท่าทางที่ทำให้เกิดความไม่สบายใจ
ซึ่งในบางกรณีอาจมีโทษ จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
“สิ่งสำคัญคือมันประเมินจาก ‘ความรู้สึกของคนที่ถูกกระทำ’ ว่าเขารู้สึกถูกคุกคามหรือไม่”
โลกออนไลน์ ไม่ใช่พื้นที่ที่จะทำอะไรก็ได้
“การคอมเมนต์ในโซเชียล หรือการส่งข้อความลักษณะคุกคามทางเพศ ถ้าทำให้ผู้รับรู้สึกไม่ปลอดภัยหรือถูกคุกคาม อันนี้สามารถดำเนินคดีได้เลยนะคะ”
ในกรณีการคุกคามผ่านสื่อออนไลน์ อาจเข้าข่ายความผิดที่มีโทษ จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามลักษณะของการกระทำ
การคุกคามทางร่างกาย และการใช้อำนาจจากหัวหน้างาน
อีกมิติหนึ่งที่กฎหมายให้ความสำคัญ คือ
- การแตะเนื้อต้องตัวโดยไม่ยินยอม
- การลวนลาม หรือคุกคามทางร่างกาย
- การใช้อำนาจ เช่น หัวหน้างานกดดันหรือกลั่นแกล้งให้ทำงานดึก เพื่อถือโอกาสคุกคามทางเพศ
“ไม่ว่าเพศไหนกระทำต่อเพศไหน ก็ถือว่าเป็นการคุกคามทางเพศทั้งหมดนะคะ และสามารถดำเนินคดีได้” โดยเฉพาะกรณีเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี จะมีโทษที่รุนแรงขึ้นอย่างชัดเจน
สิทธิในการปกป้องตัวเอง และช่องทางการช่วยเหลือ
“ถ้าเราถูกคุกคาม เราสามารถไปแจ้งความที่สถานีตำรวจได้เลยค่ะ แต่ถ้ารู้สึกไม่มั่นใจ ก็ สามารถปรึกษาองค์กรอย่างมูลนิธิฯ ได้”
ที่ผ่านมา มูลนิธิหญิงชายก้าวไกลได้ทำงานร่วมกับเครือข่ายแรงงาน เช่น กลุ่มไรเดอร์ เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับ พฤติกรรมคุกคามทางเพศ สิทธิทางกฎหมาย ช่องทางการขอความช่วยเหลือ
“เราอยากให้คนที่ถูกกระทำ ‘กล้าลุกขึ้นมาใช้สิทธิ’ และไม่รู้สึกว่าตัวเองต้องเผชิญปัญหานี้เพียงลำพัง”
กฎหมายอาจชัดขึ้น แต่สังคมต้องขยับตาม
แม้กฎหมายจะมีความก้าวหน้ามากขึ้น แต่ความท้าทายยังอยู่ที่การเข้าถึงสิทธิของประชาชน โดยเฉพาะแรงงานนอกระบบอย่างไรเดอร์ ที่ยังขาดกลไกคุ้มครองที่ชัดเจน
“สิ่งที่เราพยายามทำ คือทำให้เรื่องนี้ไม่ใช่แค่คดีรายบุคคล แต่เป็นประเด็นทางสังคม ที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง”
เรียบเรียงจากงานเสวนา “ส่องกล้องแรงงานไทยในสถานการณ์วิกฤตกับคุณภาพชีวิตที่ถดถอย” วันที่ 29 เมษายน 2569 โรงแรมแมนดาริน สามย่าน กรุงเทพฯ
รับชมเสวนา “ส่องกล้องแรงงานไทยในสถานการณ์วิกฤตกับคุณภาพชีวิตที่ถดถอย” ย้อนหลังได้ที่ https://youtu.be/2rIl2vvsxSI?si=uAsnCd3USHCUTN1D
